fbpx
Site Loader
Say xe: Từ Nguyên nhân đến Cách chữa trị & Phòng chống

Say tàu xe, say sóng và say máy bay có lẽ nỗi kinh hoàng không ai muốn trải qua trong bất kỳ chuyến đi nào. Hiện tượng này có nhiều mức độ khác nhau nhưng chúng đều gây ảnh hưởng không nhỏ đến cuộc sống, nhất là khi bạn đi công tác hay du lịch thường xuyên.

Chắc hẳn ai cũng muốn có những chuyến đi xa thoải mái và suôn sẻ mà không phải bận tâm nhiều về việc mình bị say xe?

Xin chúc mừng! Bạn đã đến đúng nơi và đọc đúng bài viết cần đọc.

Kinh nghiệm học được từ bài viết này

Bạn có thể lưu lại một số lưu ý quan trọng để chống say xe nhanh chóng và hiệu quả:

  • Nên ngủ đủ giấc, ăn uống nhẹ trước khi khởi hành. Tránh ăn quá no với những thực phẩm gây đầy bụng.
  • Lựa chọn vị trí thoáng mát, chọn chỗ ngồi gần cửa sổ hoặc ở đầu sẽ ít say xe hơn. Đặc biệt nên tránh ngồi cạnh người bị say xe.
  • Khi di chuyển, hãy giữ mắt nhìn thẳng, hạn chế đọc sách hay sử dụng điện thoại và tranh thủ nghỉ ngơi trên xe. Nếu bạn không thể ngủ, có thể nghe nhạc hoặc trò chuyện với ai đó để quên đi cảm giác khó chịu.
  • Sử dụng tinh dầu gừng, bấm huyệt, uống trà hoa cúc để cải thiện tình trạng rạo rực, buồn nôn.
  • Nếu các biện pháp tự nhiên đều thất bại, hãy sử dụng thuốc chống say. Đừng quên hỏi ý kiến bác sĩ để lựa chọn loại thuốc phù hợp.
  • Nên tập đi xe nhiều hơn để quen với các chuyển động. Bên cạnh đó bổ sung thêm các thực phẩm chức năng và rèn luyện sức khỏe để chống lại các dấu hiệu say tàu xe.

Bỏ túi ngay những kiến thức chi tiết sau đây để có thể phòng chống và điều trị say xe hiệu quả nhất.

Say xe là gì?

Những kiến thức y khoa đúng đắn nhất giúp bạn hiểu rõ về triệu chứng say xe khi đi ô tô, tàu thuyền và máy bay.

Bao gồm:

  • Khái niệm
  • Chẩn đoán
  • Nguyên nhân và Triệu chứng

Kéo chuột ngay xuống phía dưới để cùng cập nhật bạn nhé!

Khái niệm

Say xe (hay say tàu xe) là cảm giác khó chịu, chóng mặt, buồn nôn. Nó thường xảy ra khi bạn di chuyển bằng ô tô, thuyền, máy bay hay tàu hỏa. Khi đó, các giác quan vốn nhạy cảm trên cơ thể gửi đi những “thông điệp” không đồng nhất tới não của chúng ta, gây ra hiện tượng chóng mặt, choáng váng hoặc buồn nôn.

Say xe - Nỗi ám ảnh của nhiều người (Nguồn ảnh: Internet)
Say xe – Nỗi ám ảnh của nhiều người (Nguồn ảnh: Internet)

Triệu chứng

Say tàu xe thường gây khó chịu cho dạ dày. Ngoài ra còn có các triệu chứng khác như toát mồ hôi lạnh, hoa mắt, chóng mặt. Một số người say xe da có thể trở nên tái nhợt hoặc đau đầu dữ dội.

Bên cạnh đó cũng có những triệu chứng phổ biến sau:

  • Buồn nôn
  • Nôn mửa
  • Tiết nhiều nước bọt
  • Hơi thở ngắn/ thở gấp
  • Mất hoặc khó duy trì sự cân bằng

Các yếu tố rủi ro

Bất kỳ hình thức du lịch nào như đi bằng đường bộ, đường hàng không hay đường thủy đều có thể mang tới cảm giác khó chịu khi say tàu xe. Đôi khi, các trò chơi cảm giác mạnh và trang thiết bị trong sân chơi cho trẻ cũng có thể gây ra chứng say xe.

So với người lớn, trẻ em trong độ tuổi từ 2 đến 12 rất dễ bị say tàu xe. Tỷ lệ phụ nữ bị say tàu xe cao hơn nam giới, thường hay bị hơn trong thời gian mang thai và chu kỳ kinh nguyệt.

Nguyên nhân say xe

Chúng ta duy trì được sự cân bằng nhờ sự trợ giúp của các tín hiệu được gửi đi từ khắp các bộ phận trên cơ thể – ví dụ mắt và tai trong. Các cơ quan cảm giác khác ở chân và bàn chân làm cho hệ thống thần kinh biết những phần nào đang chạm đất.

Các tín hiệu mâu thuẫn là nguyên nhân gây say xe. Ví dụ, khi di chuyển trên máy bay, mắt bạn không thể nhìn thấy chuyển động nhưng cơ thể bạn lại cảm nhận được, khiến não bộ nhận được những tín hiệu lẫn lộn gây nhầm lẫn. Sự nhầm lẫn này có thể dẫn tới việc bạn cảm thấy buồn nôn, thậm chí là sẽ bị nôn mửa sau đó.

Điều tương tự cũng sẽ xảy ra khi bạn đi tàu, thuyền. Không có sự khác nhau giữa say tàu xe và say sóng.

Chẩn đoán

Chứng say tàu xe không để lại bất kỳ biến chứng nguy hiểm nào, thường tự hết nhanh chóng mà không cần tới chẩn đoán chuyên môn. Nó có thể dễ dàng chẩn đoán dựa trên các dấu hiệu và triệu chứng khi bạn di chuyển hoặc tham gia các hoạt động cụ thể khác.

Cách điều trị say xe

Hiện nay có nhiều loại thuốc được dùng để trị say xe, đa số là ngăn chặn sự xuất hiện của các triệu chứng. Không chỉ vậy, nó còn gây buồn ngủ; vì vậy bạn không được vận hành máy móc hay tham gia giao thông khi sử dụng những loại thuốc này.

Các loại thuốc trị say xe được quy định bao gồm Hyoscine Hydrobromide (hay còn gọi là Scopolamine). Một số loại thuốc say tàu xe không kê đơn là Dimenhydrinate, thường được bán trên thị trường với tên gọi Dramamine hoặc Gravol.

Cách chống và chữa say xe hiệu quả nhất

Hầu hết những người đã bị và dễ bị say tàu xe đều quan tâm tới vấn đề này. Hãy vui lên bởi việc tham khảo và áp dụng ngay những các biện pháp sau đây sẽ giúp bạn cải thiện được tình hình này.

9 “mẹo” nhanh để không bị say xe

Hành động nhanh bằng cách thay đổi vị trí ngồi hoặc đánh lạc hướng bản thân khi những dấu hiệu say xe đầu tiên xuất hiện có thể giúp làm giảm các triệu chứng trước khi chúng trở nên nghiêm trọng.

Kiểm soát

Hãy cân nhắc việc lái xe. Các nhà khoa học tin rằng chứng say tàu xe xảy ra khi chuyển động mà mắt bạn nhìn thấy khác với chuyển động mà tai trong cảm nhận được. Nếu bạn lái xe thì những giác quan này có thể kết nối tốt hơn, từ đó làm giảm đáng kể các triệu chứng say xe.

Bạn có biết: Lái xe sẽ giảm thiểu khả năng bị say xe (Nguồn ảnh: Internet)
Bạn có biết: Lái xe sẽ giảm thiểu khả năng bị say xe (Nguồn ảnh: Internet)

Nhìn về hướng bạn đang đi

Nếu không lái xe, bạn nên lựa chọn ngồi vị trí đầu trên xe. Khi ngồi phía trên, bạn sẽ hướng mặt về phía xe đang chuyển động giúp ngắt kết nối giữa thị giác và tai trong.

Ở trên tàu, thuyền hãy thử di chuyển từ đuôi tàu (phía sau) lên mũi tàu (phía trước). Nhiều người công nhận rằng ghế ngồi phía trước giúp làm giảm các triệu chứng.

Tương tự, khi đi máy bay, hãy lựa chọn chỗ ngồi gần cửa sổ và gần phần thân máy bay lúc đặt vé.

Giữ mắt nhìn thẳng

Tập trung vào một vật đứng yên là một giải pháp hay giúp kích thích thị giác. Mặt khác, bạn cũng cần thay đổi tư thế trên phương tiện mà bạn đang di chuyển.

Thay đổi tư thế

Nhiều người cảm thấy đỡ say hơn khi họ nằm thay vì ngồi trên ghế. Một số khác lại thấy đứng lên giúp họ giảm triệu chứng. Điều này sẽ phụ thuộc vào từng loại phương tiện. Nếu bạn ở trong ô tô, tư thế tựa đầu vào ghế có thể giúp giảm bớt chuyển động phần đầu.

Tư thế thoải mái giúp bạn thư giãn hơn (Nguồn ảnh: Internet)
Tư thế thoải mái giúp bạn thư giãn hơn (Nguồn ảnh: Internet)

Hít thở khí trời

Hãy mở cửa sổ để đón gió trời, giảm ngột ngạt khi có dấu hiệu say xe. Nếu thời tiết xấu hoặc bạn không thể mở cửa sổ thì có thể mở cửa gió điều hòa hoặc sử dụng quạt để thổi không khí về phía bạn. 

Lưu ý: Khói thuốc lá có thể làm cho chứng say xe của bạn trở nên tồi tệ, vì thế hãy ngồi ở nơi thật thoáng khí trên xe.

Nhấm nháp một chút bánh quy

Bạn có thể ăn một bữa nhẹ như bánh quy mặn giúp làm giảm cảm giác buồn nôn. Những thức ăn nhiều dầu mỡ và tính axit cao sẽ khiến chứng say xe của bạn nghiêm trọng hơn vì chúng làm chậm quá trình tiêu hóa. Hãy chuẩn bị trước những món ăn nhẹ nếu các điểm dừng chân trong chuyến đi của bạn chỉ phục vụ đồ ăn nhanh.

Nên ăn nhẹ trước mỗi chuyến đi (Nguồn ảnh: Internet)
Nên ăn nhẹ trước mỗi chuyến đi (Nguồn ảnh: Internet)

Bạn có thể tham khảo thêm các thực phẩm ăn nhẹ và dễ tiêu hóa khác như ngũ cốc, bánh mì, xoài, táo và chuối.

Uống nước

Uống một ngụm nước lạnh sẽ giúp kiềm chế cơn buồn nôn. Song bạn cần tránh những loại đồ uống chứa cồn như rượu bia, chứa caffein như cà phê và một số loại soda, nước có gas. Các loại đồ uống này có thể khiến bạn bị mất nước và làm cho tình trạng buồn nôn tệ hơn.

Ngoài ra, có nhiều loại nước uống khác cũng giúp làm giảm buồn nôn như sữa, nước táo ép.

Nghe nhạc hoặc nói chuyện

Bật radio hoặc bắt chuyện để khiến bạn phân tâm, không để ý tới cảm giác khó chịu đang có. Các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng nghe nhạc giúp bạn thoát khỏi cảm giác nôn nao và các triệu chứng say xe khác.

Đặt điện thoại xuống

Những người mắc chứng say xe dễ nhận thấy các triệu chứng của mình nặng hơn khi tập trung đọc sách hoặc văn bản trên các thiết bị điện tử. Điều này sẽ gây ra tình trạng mất kết nối giữa mắt và tai trong.

Thay vào đó, bạn hãy cân nhắc sử dụng sách nói, nghe nhạc hoặc thậm chí là ngủ một giấc để giết thời gian.


Cách chống say xe không cần thuốc

Cùng những “mẹo” trên, những phương pháp điều trị tự nhiên sau đây cũng có thể giúp bạn ngăn chặn chứng say tàu xe.

Bấm huyệt nội quan (P6)

Huyệt nội quan (nei-kuan hay P6) có tác dụng hiệu quả giúp giảm buồn nôn do nhiều nguyên nhân khác nhau bao gồm say tàu xe, mang thai, sau phẫu thuật và sau khi trị liệu bằng hóa chất. Nó cũng giúp giảm bớt đau bụng, nhức đầu, đau ngực, đau cổ tay và khó chịu.

Điểm này nằm giữa hai gân lớn bên trong cổ tay bạn, cách đáy lòng bàn tay 1 khoảng bằng chiều rộng 3 ngón tay. Dùng ngón trỏ và ngón giữa tác dụng lực lên huyệt này trong vòng 2 phút. Thực hiện vài lần nếu cần.

Bạn hãy bấm và giữ huyệt này trong 4-5 giây.

Bấm huyệt chống say xe là cách được nhiều người truyền tai nhau vì có hiệu quả nhanh chóng và dễ thực hiện.

Sử dụng tinh dầu

Bạn có thể làm giảm các triệu chứng say tàu xe bằng cách sử dụng hương liệu như tinh dầu gừng, tinh dầu oải hương và tinh dầu bạc hà nguyên chất.

Có nhiều cách để dùng các tinh dầu này. Bạn có thể mua bộ khuếch tán tinh dầu di động để mang theo trong chuyến đi và sử dụng vài giọt tinh dầu mỗi giờ. Thuận tiện hơn, bạn cũng có thể ngửi nắp tinh dầu để giúp giảm cảm giác rạo rực buồn nôn.

Trà hoa cúc

Hoa cúc là loại thảo mộc được ưa chuộng giúp làm dịu dạ dày, giảm axit…Bạn có thể tìm mua trà hoa cúc ở các cửa hàng bán trà hay mua online. Trước chuyến đi, bạn ngâm trà hoa cúc, đựng chúng vào cốc du lịch và uống nóng hoặc lạnh tùy sở thích.

Trà hoa cúc có tác dụng làm dịu dạ dày (Nguồn ảnh: Internet)
Trà hoa cúc có tác dụng làm dịu dạ dày (Nguồn ảnh: Internet)

Viên ngậm rễ cam thảo

Rễ cam thảo được dùng để giảm đau do loét dạ dày, kích thích axit dạ dày và giúp tiêu hóa tốt hơn. Viên ngậm này cũng giúp giảm đáng kể các cảm giác buồn nôn, ói mửa.

Mặc dù phương pháp này khá hiệu quả nhưng bạn chỉ nên bổ sung loại viên ngậm cam thảo này theo hướng dẫn trên bao bì sản phẩm hoặc theo liều lượng được chỉ định.

Dùng thuốc chống say xe

Trong trường hợp bạn có những triệu chứng say xe nặng mà các giải pháp tự nhiên không có hiệu quả thì cân nhắc tới cách dùng thuốc. Tuy nhiên bạn cần tìm hiểu kỹ cũng như hỏi bác sĩ để được hướng dẫn về cách sử dụng hợp lý.

Thuốc chống say tàu xe (Nguồn ảnh: Internet)
Thuốc chống say tàu xe (Nguồn ảnh: Internet)

Thuốc kháng histamine không kê đơn

Bạn có thể dùng thuốc kháng histamine (chống dị ứng) không kê đơn có chứa dimenhydrinate (Dramamine), diphenhydramine (Benadryl) hoặc meclizine (Antivert) từ 30 – 60 phút trước khi lên xe và có tác dụng tối đa 6 giờ trong suốt chuyến đi.

Dimenhydrinate và diphenhydramine thường an toàn với trẻ em trên 2 tuổi nhưng bạn vẫn nên tham khảo ý kiến bác sĩ về liều lượng sử dụng.

Nếu bạn lo ngại thuốc kháng histamine gây cảm giác buồn ngủ thì có thể sử dụng Meclizine với ít tác dụng an thần hơn để thay thế.

Scopolamine

Scopolamine là loại thuốc kê đơn có trong viên uống hoặc miếng dán chống say. Miếng dán sẽ được dán phía sau tai và có tác dụng lên tới 3 ngày. Tuy vậy, miếng dán này cũng có tiềm ẩn một số tác dụng phụ không mong muốn như khô miệng.

Những người bị tăng nhãn áp hoặc có các vấn đề về sức khỏe khác thì nên thảo luận với bác sĩ trước khi sử dụng phương pháp này.

Thuốc này không phù hợp với trẻ em. Nếu bạn sử dụng miếng dán chống say xe thì không nên để trẻ em ngửi hay chạm vào miếng dán.

Promethazine

Promethazine là thuốc kháng histamine kê đơn được dùng để điều trị chứng say tàu xe. Nó giúp giảm các tín hiệu từ não, thủ phạm gây ra nôn ói.

Liều dùng cho người lớn dưới 65 tuổi là 25mg chia 2 lần/ngày. Liều đầu tiên từ 30 phút đến 1 tiếng trước chuyến đi, liều thứ 2 sẽ dùng sau 12 giờ nếu cần thiết. Trẻ em từ 2 đến 17 tuổi có thể uống từ 12.5 tới 25 mg chia 2 lần/ngày.

Một lưu ý quan trọng bạn cần nhớ đó là dù uống bất kỳ loại thuốc nào, bạn cũng cần thận trọng khai báo tình trạng hiện tại và các bệnh lý đang mắc để được bác sĩ tư vấn về liều lượng trước khi sử dụng.

Điều trị say xe lâu dài

Với những đi công tác thường xuyên hay những người mắc chứng say tàu xe nặng thì nên lựa chọn các cách trị say xe dài hạn như sử dụng thực phẩm bổ sung hoặc trị liệu hành vi nhận thức.

Uống Vitamin B6

Vitamin B6 (Pyridoxine) thường được sử dụng để điều trị buồn nôn và nôn ói trong thai kỳ hoặc hoặc tình trạng khác như lo âu.

Tăng mức vitamin B6 cũng có thể giúp cải thiện chứng say tàu xe. Tuy vậy, liều lượng được khuyến cáo sử dụng tối đa cho người lớn là 100mg/ngày.

Uống 5-HTP + Magie

Các nhà nghiên cứu tin rằng mức serotonin trong não thấp có liên kết mật thiết tới chứng say tàu xe và đau nửa đầu. Việc bổ sung 5 HTP (5-Hydroxytryptophan) và magie có thể giúp tăng lượng serotonin. Cách điều trị này sẽ cho thấy kết quả trong vòng 2-3 tuần.

Sử dụng các loại thảo mộc

Các loại thảo mộc như gừng, bạc hà đều được nghiên cứu là có tác dụng hỗ trợ trị chứng say xe và buồn nôn hiệu quả. Liều lượng gừng sử dụng trung bình mỗi ngày là 550mg và với bạc hà là 350mg, chia làm 2 lần/ngày.

Đeo vòng tay chống say xe

Bạn có thể đeo vòng tay chống say xe để tác động liên tục lên các huyệt nei-kuan. Những chiếc vòng này sẽ cho thấy tác dụng sau khi đeo chúng từ 2 đến 5 phút. Sản phẩm có thể dùng cho người lớn và trẻ em trên 3 tuổi.

Liệu pháp phản hồi sinh học

Liệu pháp phản hồi sinh học dùng tâm trí của bạn để kiểm soát phản ứng vật lý với các kích thích như chuyển động. Nó đã thành công trong việc chống lại chứng nôn ói khi đi máy bay của các phi công thuộc không quân Hoa Kỳ.

Để làm điều này, bác sĩ trị liệu kết nối các cảm biến với nhiều bộ phận khác nhau trên cơ thể bạn để đo nhịp tim hoặc nhịp thở. Sau đó, bạn sẽ làm việc với bác sĩ trị liệu để kiểm soát các phản ứng của bản thân.

Về bản chất, liệu pháp này giúp bạn tự kiểm soát cơ thể, nhằm cải thiện tình trạng sức khỏe và hoạt động thể chất, giúp cải thiện tối đa chứng say tàu xe.

Gặp bác sĩ

Tham khảo ý kiến bác sĩ để phòng chống say xe hiệu quả (Nguồn ảnh: Internet)
6Tham khảo ý kiến bác sĩ để phòng chống say xe hiệu quả (Nguồn ảnh: Internet)

Các triệu chứng của bạn sẽ thuyên giảm khi dừng chuyển động. Chứng say tàu xe không dẫn đến các biến chứng lâu dài. Bạn thậm chí có thể quen với chuyển động trên một hành trình dài hơn sau vài ngày.

Nếu công việc của bạn đòi hỏi phải đi lại thường xuyên, hoặc nếu khả năng dễ bị say tàu xe khiến bạn lo lắng trước chuyến đi, hãy hẹn gặp bác sĩ. Thuốc kê theo đơn hoặc các lựa chọn dài hạn như liệu pháp phản hồi sinh học có thể giúp bạn vượt qua chứng say tàu xe.

Lời kết,

Khi đã nắm rõ những thông tin hữu ích về cách trị say xe, chắc hẳn bạn sẽ hiểu hơn về nguyên nhân và rút ra cho mình kinh nghiệm trị say xe đơn giản, hiệu quả.

Ngoài ra hãy hướng tới những cách chống say xe lâu dài, hạn chế dùng thuốc để thoải mái hơn khi đi xa.

Đừng để cơn say xe phá hỏng niềm vui trong các chuyến đi của bạn!

Khánh Hoàng

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *